سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

96

قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى)

در اينمثال « اىّ » از « منقلب » كسب مصدريت نموده است . 9 - وجوب تصدّر : نظير : غلام من عندك . در اينمثال « غلام » از « من » استفهاميّه كسب وجوب تصدّر نموده فلذا تقدّمش بر خبر كه « عندك » باشد لازم است . 10 - اعراب : مثل : هذه خمسة عشر زيد . در اين مثال « خمسة عشر » از « زيد » كسب اعراب كرده است . 11 - بناء : و آن در سه باب است : الف : آنكه مضاف مبهم بوده همچون لفظ « غير » و « مثل » و « دون » مانند : وحيل بينهم و بين ما يشتهون و منّا دون ذلك . ب : آنكه مضاف زمان مبهم بوده و مضاف بوده و مضاف اليهش كلمه « ذا » باشد مانند : و من خزى يومئذ . ج : آنكه مضاف زمان مبهم بوده و مضاف اليه فعل مبنى باشد همچون فعل ماضى مانند : على حين عاتبت المشيب على الصّبا . تبصره ( 1 ) مراتب معارف اهل ادب مراتب معارف را اينطور معرّفى كرده‌اند : اعراب معارف ضمير متكلّم وحده بوده و پس از آن ضمير متكلّم مع الغير و سپس ضمير مخاطب و بعد از آن ضمير غائب و پس از آن علم و سپس اسم اشاره و بعد از آن معرّف بالف و لام و موصول بوده زيرا ايندو در رتبه با هم مساوى هستند و پس از آن معرّف باضافه است . البتّه در معرّف باضافه سه قول مىباشد . الف : آنكه رتبه آن بعد از تمام معارف است چنانچه نقل شد .